Hastalıklar Norovirüs nedeniyle mide-bağırsak enfeksiyonu

Norovirüsler, şiddetli kusma ve şiddetli ishal ile karakterize akut mide-bağırsak sorunlarına neden olur.

Norovirüs adını ilk olarak Ohio'daki Norwalk şehrinden almıştır. Buradaki bir ilkokulda 1968 yılında büyük bir salgın meydana gelmiştir. 2002 yılından beri "norovirüs" olarak adlandırılmaktadır.

Virüsler genellikle genetik özelliklerini değiştirdiğinden, birçok farklı varyantı vardır. Şu anda 10 ana gruba ayrılmıştır. Almanya'daki enfeksiyonların çoğu Grup II'deki bir virüsten kaynaklanmaktadır. 

Norovirüsler Almanya'da mide-bağırsak enfeksiyonlarının en sık görülen nedenidir. 5 yaş altındaki çocuklar ve 70 yaş üstündeki yaşlılar özellikle sık etkilenir.

Norovirüsler, fışkıran, şiddetli kusma ve şiddetli ishal ile ani gastrointestinal enfeksiyonlara neden olur. Bu semptomlar tehlikeli sıvı kaybına yol açabilir. Bazı durumlarda yalnızca kusma veya yalnızca ishal görülebilir.

Norovirüs hastalığında genellikle kişi kendini çok hasta ve halsiz hisseder. Sık görülen şikayetler karın ağrısı, bulantı, baş ve kas ağrılarıdır. Vücut sıcaklığı biraz yükselebilir, ancak genellikle yüksek ateş yoktur. Şikayetler genellikle bir ila iki gün içinde hafifleyerek geçer.

Norovirüsler vakaların çoğunda insandan insana bulaşır. Virüsler dışkı ve kusma ile atılır. Bulaşma riski çok yüksektir: Bir kişiyi enfekte etmek için 10 ila 100 virüs parçacığının yeterli olduğu tahmin edilmektedir. 

Virüs parçacıkları, kapı kolları gibi kontamine yüzeylere dokunulduktan sonra eller aracılığıyla ağza ulaşabilir. Kusma sırasında oluşan virüs içeren damlacıklar yoluyla da bulaşma mümkündür. Yüksek bulaşıcılık, norovirüslerin huzurevlerinde, hastanelerde ve toplu yaşam alanlarında çok hızlı yayılmasının da nedenidir.

Enfeksiyonlar yiyeceklerden de kaynaklanabilir. Özellikle salata, yengeç veya midye gibi çiğ gıdalar ve içecekler norovirüslerle kontamine olabilir.

Norovirüs kaynaklı hastalıklar çok yaygındır. Norovirüsler tüm dünyaya yayılmıştır. Enfeksiyonlar yıl boyunca ortaya çıkabilir. Ekim ve Mart ayları arasında daha sık görülür.

Enfeksiyondan ilk semptomların ortaya çıkmasına kadar geçen süre 6 saat ile 2 gün arasındadır. Bu döneme kuluçka dönemi denir.

Enfekte insanlar akut hastalık sırasında çok bulaştırıcıdır. Bununla birlikte virüs 7 ila 14 gün boyunca, istisnai durumlarda akut bir hastalıktan haftalar sonra bile dışkıyla atılabilir. Bu nedenle, semptomlar azaldıktan sonra bile özenli tuvalet ve el hijyeni gereklidir.

Hijyen önlemleri ile bulaşma riski azaltılabilir. Sık el yıkama ve hasta kişilerle temastan kaçınma özellikle önemlidir. Hasta kişilerin etrafındaki lavabo, kapı kolları, zeminler ve tuvalet gibi yüzeyler düzenli olarak temizlenmelidir. Kontamine gıdalar yoluyla bulaşmayı önlemek için özellikle deniz ürünleri içeren yemekler iyice pişirilmelidir. 

Norovirüslere karşı aşı var mı? 

Bir aşı araştırılıyor, ancak uygun bir aşı henüz mevcut değil.

Norovirüsleri tespit etmek için genellikle bir dışkı örneği incelenir. Tespit, toplu yaşam alanlarında, hastanelerde ve huzurevlerinde vakalar görüldüğünde özellikle önemlidir. Bu durumda teşhis mümkün olduğunca çabuk yapılmalıdır. Bu tür kurumların dışında teşhis her zaman gerekli değildir. Ancak örneğin ağır vakalarda veya kronik rahatsızlığı olan kişilerde yapılmalıdır. 

Norovirüslerle doğrulanmış enfeksiyonlar sağlık departmanına bildirilmelidir. 

Doğrudan norovirüse karşı çalışan hiçbir ilaç yoktur. Bu nedenle sadece şikayetler ele alınmaktadır. İshal ve kusma önemli miktarda sıvı kaybına yol açabileceğinden, bunun telafi edilmesi gerekir. Bu nedenle bol bol sıvı tüketilmelidir. Tuz kaybını telafi etmek için ek olarak elektrolit takviye çözeltileri gerekli olabilir. 5 yaşın altındaki çocuklar ve 70 yaşın üzerindeki insanlar, kusma ve ishalden kaynaklanabilecek sıvı kaybına karşı özellikle hassastır.

Şiddetli kusma durumunda bulantı ve kusmayı önleyici ilaçlar alınabilir.

Tıbbi tedavi ne zaman gereklidir?

Özellikle küçük çocuklar, hamileler, yaşlılar veya bünyesi zayıf kişiler tıbbi tedavi görmelidir. Bu durum özellikle ishal sık tekrarlıyorsa ve/veya 2 ila 3 günden uzun sürüyorsa ve ateş veya kusma eşlik ediyorsa geçerlidir.

Hasta insanlar fiziksel olarak kendilerini korumalı ve diğer insanlarla teması mümkün olduğunca sınırlandırmalıdır. Ek olarak, aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir:

• İshal ve kusma durumunda bol sıvı tüketmek önemlidir.
• Elektrolit kaybını dengelemek için gerekirse eczane veya marketlerden temin edilebilecek elektrolit takviye çözeltileri yardımcı olabilir. Bu çözeltiler çeşitli tuzlar, mineraller ve glikoz içerir.
• Hastalar ilke olarak istedikleri her şeyi yiyebilir ve bu sırada yeterince tuz tüketmeleri gerekir.
• Mümkünse hastalar iyileştikten sonra 2 güne kadar ayrı bir tuvalet kullanmalıdır. Hastalık süresince ve sonraki 2 hafta boyunca her tuvalet kullanımından sonra ellerin su ve sabunla iyice yıkanması önemlidir.
• Kusmuk veya dışkı kalıntıları çok bulaşıcı olduğu için mümkün olan en kısa sürede bertaraf edilmelidir. Ardından ellerin iyice yıkanması gerekir.
• Kıyafetler, nevresimler, banyo lifleri ve havlular sık sık değiştirilmeli ve 60°C'de yıkanmalıdır.
• Tuvalet, lavabo, kapı kolları ve zeminler düzenli olarak temizlenmelidir. Tek kullanımlık mendiller en iyisidir. Tek kullanımlık eldivenler enfeksiyonlara karşı ek koruma sağlar. Su ve genel temizlik maddeleri genellikle yeterlidir. 

Kamu kuruluşlarında nelere dikkat etmelisiniz?

Huzurevleri, hastaneler, kreşler ve büyük mutfaklar gibi kamu kuruluşlarında genel hijyen kurallarına sürekli olarak uyulması önemlidir. Özellikle deniz ürünleri içeren yemekler, yiyeceklerden bulaşmayı önlemek için iyi pişirilmelidir.

Özellikle kamu kuruluşlarında, laboratuvar henüz teşhis koymamış bile olsa haklı bir şüphe varsa, uygun önlemler derhal başlatılmalıdır.

Özellikle ishal ve kusma zamanlarında aşağıdaki ek hijyen önlemleri önerilir:

• Hasta bireylerin veya grupların izolasyonu
• Kusmayla ilişkili bir enfeksiyondan kaçınmak için eldiven, koruyucu önlük ve solunum koruması kullanın 
• Tutarlı el hijyeni ve el dezenfeksiyonu
• Hastaya yakın yüzeylerin, tuvalet, lavabo ve kapı kollarının dezenfeksiyonu

Dezenfeksiyon için üzerinde "sınırlı virüsidal PLUS" veya "virüsidal" ifadesi bulunan test edilmiş ürünler uygundur.

Çocuklar ne zaman kreşe dönebilir?

Norovirüs enfeksiyonu geçiren veya bundan şüphelenilen 6 yaş altı çocuklar kreşe veya gündüz bakım merkezine gidemezler. Buna ancak semptomlar azaldıktan 48 saat sonra tekrar izin verilir.

Hangi meslek grupları için özel düzenlemeler geçerlidir?

Hastaların gıda sektöründe çalışmasına izin verilmez. Gıda sektöründe çalışan kişiler, semptomlar geçtikten en erken 2 gün sonra işe dönebilir. Takip eden 4 ila 6 hafta içinde işyerinde el hijyenine çok dikkat edilmelidir.